【วันวานในวัยเด็ก】เขื่อนกั้นน้ำ

ตอนเด็ก ๆ บ้านของฉันอยู่ที่หัวหมู่บ้านทางใต้ หลังจากครอบครัวใหญ่แยกออกไป บ้านของฉันกับบ้านของลุงอาศัยอยู่ในลานเล็ก ๆ ส่วนคุณปู่คุณย่าก็อาศัยอยู่ในบ้านดินที่สร้างขึ้นอีกหลังอยู่ด้านหน้าลานบ้านของฉัน ด้านหน้าบ้านคุณปู่คุณย่ามีคูน้ำเล็ก ๆ แต่เรียกว่าลำธารไม่ได้หรอก มันเป็นแค่คูน้ำในชนบท มีความสูงต่ำประมาณสองเมตร\การเล่นอยู่บ้านตัวเองก็ไม่มีอะไรสนุก พ่อแม่และลุงป้าแต่ละคนก็ยุ่งกับงานเกษตร ไม่มีเวลามาเอาใจลูกเล็ก ๆ อย่างเรา\คุณปู่คุณย่าแก่แล้ว และเพราะความสัมพันธ์ข้ามรุ่น พวกท่านชอบที่เรามาเล่นที่บ้านท่านมาก ตอนกลางคืนเราจะฟังท่านเล่าเรื่องต่าง ๆ เล่าชีวิตในหมู่บ้าน เล่าช่วงเวลาที่ลำบากในอดีตของท่าน\สิ่งที่ดึงดูดเราอีกอย่างก็คือคูน้ำเล็ก ๆ หน้าเลนบ้านท่าน\ปกติไม่มีอะไรพิเศษ แต่เมื่อฝนตก คูน้ำจะเต็ม น้ำแรงมาก ตอนนั้นเราก็ไม่กล้าเข้าไปเล่น เพราะกลัวน้ำพัดพาเราไป แต่ถ้าฝนหยุด น้ำเริ่มลดระดับ แต่บนลำน้ำยังมีน้ำไหลอยู่ นั่นคือช่วงเวลาที่เรามีความสุข\เพื่อกักเก็บน้ำให้ใช้ในชีวิตประจำวัน ส่วนใหญ่ก็เพื่อซักผ้า ล้างหน้า และตักน้ำให้สัตว์เลี้ยง อย่าพูดว่ามันไม่สะอาดเลย สภาพในชนบทตอนนั้นก็ไม่ดี และตอนนั้นก็ยังไม่มีมลพิษอะไรด้วย ลุงกับคุณปู่จะสร้างคันดินกักน้ำในคูน้ำไว้ให้มีน้ำอยู่บ้าง แต่เมื่อฝนตก น้ำจากต้นน้ำมาแรง คันดินจะรับแรงไม่ไหว มักจะพังเมื่อคูน้ำเต็ม น้ำพังออกมา ตอนนั้นเราก็ไม่กลัวฝนแรง มักจะถือร่มหรือคลุมเสื้อกันฝน (ตอนนั้นร่มมีน้อย ส่วนใหญ่ก็คลุมถุงพลาสติกเพื่อให้ไม่เปียกก็พอ) ยืนมองน้ำพัง ที่มาพร้อมกับความตื่นเต้น\เวลาที่เล่น มักจะมีฉันกับพี่ชาย รวมทั้งน้องชาย บางครั้งเพื่อนบ้านดี ๆ ก็มาเล่นด้วย\เรามาเริ่มขุดดินข้าง ๆ ไว้ก่อนแล้ววางไว้ด้านหนึ่ง ดินพวกนั้นไม่ใช่ดินเหลวเกินไป ดินเหลวเกินไปจะติดกันไม่ได้ ดินแห้งเกินไปก็ติดกันไม่ได้ ยิ่งกว่านั้นเราก็ยังจัดการไม่ได้ คือดินที่นุ่ม ๆ ขุดเล็กน้อยมากันสักนิด ปิดทางกั้นน้ำช้า ๆ เขื่อนก็เริ่มเป็นรูป น้ำก็ติดอยู่รอบ ๆ มีเพียงกลางที่ยังไม่ปิด น้ำยังไหลลงไป ตอนนี้เนื่องจากน้ำด้านบนยังไหลลงมา ความดันน้ำก็ยิ่งมากขึ้น จุดกลางที่ยังไม่ปิดน้ำไหลแรงมาก เพื่อให้สามารถกั้นน้ำได้สำเร็จในครั้งเดียว โดยปกติสุดท้ายเราจะเตรียมดินก้อนใหญ่ ก้อนใหญ่จนยกไม่ไหว ต้องมีสองคนยก แล้วนำไปวางลงตรงที่ยังไม่ได้ปิดบางครั้งถ้ายกแรงเกินไป น้ำอาจสาดใส่ตัวเราทั้งหมด แต่ก็ไม่มีใครรู้สึกหดหู่ ถึงแม้ตอนกลับบ้านถูกพ่อแม่ดุ เรายังมองหน้ากันแล้วหัวเราะอย่างโง่ ๆ\หลังจากน้ำถูกกั้นเหลือแต่เรื่องซ่อมแซมยังมีบางจุดที่ยังปิดไม่แน่น น้ำยังคงไหลลงไป เราก็ขุดดินอีก ขุดทีละนิดจนกว่าน้ำจะหยุดไหล\แต่ต่อมา ปัญหาอีกอย่างก็เกิดขึ้น เพราะน้ำด้านบนยังไหลลงมา น้ำในลำธารเพิ่มมากขึ้น สังเกตแล้วน้ำเกือบล้นตลิ่ง เราก็จำเป็นต้องเพิ่มความสูงของเขื่อนลำธาร เขื่อนสูงขึ้นเรื่อย ๆ แต่ความกว้างคงที่ ความสามารถในการรับแรงก็กำจัดได้จำกัด บางครั้งเพราะความประมาท ไม่ได้หาทางอื่น ทำงานเต็มวันเกือบทั้งหมดก็อาจล้มเหลว นั่นคือเขื่อนพัง บางครั้งถ้าเตรียมตัวดี เราจะขุดดินเพิ่มอีก วางไว้ข้าง ๆ เตรียมไว้ เมื่อเขื่อนสูงขึ้นเรื่อย ๆ เรายังเสริมสิ่งของด้านฝั่งเขื่อนที่ไม่มีน้ำอย่างต่อเนื่อง ไม่สามารถขยายทั้งหมดเพราะไม่มีดินมากพอ จะใช้เพียงดินก้อนใหญ่ก่อเป็นเสา รองเขื่อน เพิ่มความสามารถในการรับแรงของเขื่อน\บางครั้งแม้จะเตรียมตัวดีเพียงใด แต่เพราะน้ำด้านบนไหลแรงมาก ก็ยังต้านพลังธรรมชาติไม่ได้บางครั้ง ลุงๆ ของบ้านข้างๆ ก็จะออกมาห้ามเราไม่ให้ขุดดิน เพราะฝั่งใต้ของลำคลองเป็นแปลงเกษตรของพวกเขา หากเราขุดดินมากเกินไป จะส่งผลกระทบต่อพื้นที่ปลูกพืชของพวกเขา สองครอบครัวของเราด้วยเหตุผลบางอย่างเคยมีเรื่องไม่ลงรอยกัน ปู่ ย่า พ่อ แม่ และลุงๆ จึงคอยเตือนเราไม่ให้ก่อเรื่อง ดังนั้นเมื่อลุงบ้านข้างๆ พูดแล้ว เราก็ไม่ขุดต่อ และยอมแพ้เกมนี้ ถึงแม้จะเสียใจมาก แต่นั่นก็เป็นเรื่องที่ทำอะไรไม่ได้ ปีนี้เมื่อกลับบ้าน ผมเดินไปที่ลำคลองแห่งนั้นดูแล้ว ตอนนี้ไม่เหลือความงดงามในอดีต ลำคลองเดิมที่เคยลึกสองเมตร ตอนนี้กลายเป็นแอ่งน้ำ พื้นดินสองฝั่งไม่เกินครึ่งเมตร ความรู้สึกสูญเสียก็เข้ามาปกคลุมหัวใจผมอีกครั้ง